Ўзбекистон туманида вирусли гепатитлар билан касалланиш тарихига юзланадиган бўлсак, туман санитария эпидемиология хизмати томонидан туман ахолисини 1966- йилдан шу кунгача бўлган виурсли гепатитлар билан касалланиш холати тахлил қилиб келинмоқда.
Тахлиллар асосида кўриладиган бўлса, энг юқори кўрсатгич яъни хар юз минг ахолига нисбатан олинганда 1976- йилда кузатилган бўлиб, жами ахоли сони 122021 нафарни ташкил этган холда, касалланганлар сони 4117 нафар рўйхатга олинган бўлиб, касалланиш даражаси 3374.0 ни ташкил этган.
Кейинги йилларда хам Вирусли гепатитлар билан касалланиш даражасини сезиларли даражада камайиши кузатилмаган, яъни хар йили 700 нафардан 1100 нафаргача беморлар рўйхатга олинган. Касалланишни кескин кўтарилиши 1985- йилда 3077 нафар ва 1987 йилда эса 3033 нафарни ташкил этган.
1990- йилдан то 1997- йилга қадар касалланишни кескин кўтарилиши кузатилмаган бўлсада, касалланиш даражаси юқорилигича қолган.
1998-1999- йиллардан бошлаб эса касалланишни аста секин камайиши кузатила бошланди.
Ўзбекистон туманидаги тегишли идоралар ва мутасадди ходимларнинг сай харакати натижасида, 2023 йилда вирусли гепатитлар билан касалланганлар сони 156 нафар бўлиб, касалланиш даражаси 62.9 ни ташкил этди. Яъни вирусли гепатитлар билан касалланиш 2023- йилда 1976- йилга нисбатан 53.6 мартага,1987- йилга нисбатан эса 29.4 мартага камайиши қайд этилди.
Бундан ташқари вирусли гепатитларнинг В тури билан касалланиш 1989 йилда 892 нафар ва 1990 йилда эса 663 нафар беморлар рўйхатга олинган бўлиб, 2002- йилга қадар юқори даражада қолган.
Энг ачинарлиси вирусли гепатит Вга қарши эмлаш тадбирлари бошлангунга қадар хар йили 8-10 нафар болалар ушбу касалликдан вафот этган.
2002- йилдан бошлаб вирусли гепатит В га қарши эмлаш тадбирлари бошлангандан кейин эса, ушбу касаллик билан касалланишни кескин камайиши кузатилиб, кейинги 10 йил давомида эмланганлар орасида вирусли гепатитнинг В тури билан касалланиш холатлари умуман кузатилгани йўқ.
Юқоридагилардан кўриниб турибдики, туман ахолисининг вирусли гепатитлар билан касалланиш даражаси мустақиллик йилларида вирусли гепатит А билан касалланишнинг кескин камайиши кузатилган бўлса, вирусли гепатитнинг В тури билан касалланишларни олди олинди.
Вирусли гепатит А билан касалланишининг камайиши мустақиллик йилларида ахолининг турмуш даражасини, тоза ичимлик суви таъминотининг яхшиланганлиги, санитария тарғиботи натижаси ўлароқ фуқароларнинг санитария маданиятининг ошганлигидир.
Лекин шунга қарамасдан вирусли гепатит касалликларидан А тури билан касалланишлар хозирги кундаги энг долзарб муаммоларимиздан бири бўлиб қолмоқда.
Бу касалликни хам яқин йилларда бутунлай енгишимиз мумкин, бунинг учун санитария эпидемиология хизмати, тиббиёт ва ахоли биргаликда кураш олиб боришимиз керак бўлади, яъни фарзандларимизни, набиралармизни шахсий гигиена қоидаларига риоя этишга ўргатиш хамда энг самарали усул бу болаларни ушбу касалликка қарши эмлаш.
Вирусли гепатит В тури билан касаланишнинг камайиш сабаби давлатимиз томонидан 1 ёшгача бўлган болаларни ушбу касалликка қарши бепул вакцина билан таъминланиши ва болаларни 100 % эмлаш билан қамраб олинганлиги хамда тиббиётни бир марталик тиббий анжомлар билан таъминланиш даражасини яхшиланганлигидир.
Ўзбекистон туман санитария эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги бўлими
эпидемиология бўлинма мудири М.Розиқов.
